Babeszjoza u psa: objawy, leczenie tej groźnej choroby

Czym jest babeszjoza psów?

Babeszjoza, znana także pod nazwą Babesia canis lub piroplazmoza, to niebezpieczna choroba pasożytnicza występująca głównie u psów, choć zagrożone nią są również koty. Choroba ta jest przenoszona podczas ukąszeniu kleszcza – zwłaszcza takich gatunków jak Rhipicephalus sanguineus czy kleszcze łąkowe – które przenoszą babeszjozę na zwierzęta. Pasożyt Babesia canis namnaża się w krwinkach czerwonych zwierzęcia, prowadząc do ich rozpadu. Obecności pierwotniaków w czerwonych krwinkach prowadzi do hemolizy krwi oraz licznych uszkodzeń narządów.

Choroba wywoływana przez Babesia canis powoduje nie tylko mechaniczne niszczenie krwinek, ale także szereg powikłań, w tym wtórne zaburzenia równowagi immunologicznej, zaburzenia metabolizmu, a nawet niewydolność wątroby, nerek czy trzustki. Brak szybkiej reakcji i leczenie babeszjozy może skutkować śmierci zwierzęcia. Profilaktyka oraz szybka diagnostyka to podstawa zachowania zdrowia psa.

Jak kleszcze przenoszą babeszjozę?

Babeszjoza u psa występuje sezonowo – zachorowania na to schorzenie częściej pojawia się wiosną i jesienią, choć zakażenie może się zdarzyć także zimą. Kleszcze przenoszą babeszjozę niezależnie od wieku, rasy czy stanu psa – ryzyko istnieje przez cały rok. Szczególnie narażone są psy spacerujące po terenach, gdzie kleszcze łąkowe występują licznie: polanach, łąkach, lasach, a także miejskich skwerach.

Do zarażenia dochodzi najczęściej podczas ukąszenie kleszcza, który w momencie żerowania na psie przekazuje pasożyty Babesia canis. Co ciekawe, zakażenie może nastąpić także poprzez transfuzję krwi lub drogą śródmaciczną. Kleszcze, żywiąc się krwią zakażonego zwierzęcia, pobierają pierwotniaki, a nowo powstałe sporozoity występują w gruczołach ślinowych pajęczaka. Podczas kolejnego żerowania przechodzą do krwiobiegu psa, gdzie namnażają się w krwinkach czerwonych, powodując ich rozpad. Szybko dochodzi do osłabienie zwierzęcia, ponieważ liczba zdrowych czerwonych krwinek gwałtownie spada.

Objawy choroby u psa

Objawy babeszjozy zależą m.in. od podgatunku pasożyta, stanu psa oraz czasu od ataku kleszcza. Najszybciej widoczne są pierwsze objawy, takie jak:

• wysoka gorączka,
• brak apetytu oraz apatia zwierzęcia,
• utrata koloru błon śluzowych (błon śluzowych stają się blade lub żółtawe),
• przyspieszony oddech i tętno,
• czerwonobrunatny mocz (często z krwią),
• osłabienie mięśni oraz zaburzenia ruchowe, czasem także zaburzenia równowagi,
• obrzęk spojówek,
• wybroczyny, krwiaki, martwice w obwodowych częściach ciała,
• wymioty, biegunka, kaszel,
• obniżenie odporności, wtórne infekcje bakteryjne i wirusowe.

Przechorowanie babeszjozy wiąże się niekiedy z powikłaniami w postaci powiększenia śledziony, powiększenia wątroby, silnej anemii, niewydolności organów czy niedokrwistości. W ciężkich przypadkach dochodzi do zespołu DIC (rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe), wstrząsu septycznego, śpiączki, a nawet śmierci zwierzęcia.

Diagnoza i leczenie babeszjozy przez lekarza weterynarii

W przypadku pojawienia się niepokojących objawów, pytania opiekunów dotyczące stanu zdrowia pupila powinny być kierowane do lekarza weterynarii. Podczas wizyty lekarz przeprowadzi wywiad i badania kliniczne, zwracając uwagę na niedawną ekspozycję na kleszcze czy objawy choroby. Często bardzo ważne okazuje się badanie krwi u psa, w tym rozmaz krwi, dzięki któremu można potwierdzić obecność pierwotniaków w krwinkach czerwonych.

Warto pamiętać, że pierwotniaki czasem "chowają się" w narządach i nie występuje ich w krwi obwodowej – dlatego badanie może wymagać powtórzenia. Niekiedy zaobserwuje się także powiększenie śledziony czy wątroby oraz zmiany w parametrach krwi (np. niedokrwistość, zaburzenia krzepnięcia).

Leczenie babeszjozy obejmuje podanie preparatów przeciwpierwotniakowych (takich jak imidocarb czy fenamidyna) a także leczenie objawowe. W ciężkich przypadkach konieczna bywa transfuzja krwi, płynoterapia, stosowanie antybiotyków i leków wspomagających odbudowę organizmu. Leczenie dostosowane jest zawsze do stanu psa, a szybka reakcja znacznie zwiększa szanse na powrót do zdrowia.

Jak zabezpieczyć psa przed babeszjozą?

Regularnie stosowane preparaty takie jak obroże, krople lub tabletki pozwalają zabezpieczyć psa przed babeszjozą oraz innymi chorobami przenoszonymi przez kleszcze – na przykład anaplazmozą u psa, erlichiozą, boreliozą u psa. Skuteczna ochrona zmniejsza ryzyko zakażenia oraz zapobiega poważnym powikłaniom zdrowotnym, takim jak uszkodzenia nerek, wątroby, zaburzenia odporności czy silnej anemii. Błędy w stosowaniu preparatów na pchły i kleszcze dla psów, takie jak nieodpowiedni dobór do wagi czy zapominanie o terminach, mogą zwiększyć ryzyko zachorowania.

Warto pamiętać, że kleszcze mogą się uodpornić na część substancji aktywnych, więc niezbędna jest regularna pielęgnacja psa i przeglądanie sierści pupila po każdym spacerze. Szybka reakcja na obecność pasożytów pozwala skutecznie ograniczyć bądź uniknąć zakażenia i znacznie zmniejszyć ryzyko śmierci zwierzęcia.

Czy istnieje szczepionka przeciwko babeszjozie?

Wielu opiekunów pyta, czy istnieje szczepionka przeciwko babeszjozie. Na rynku dostępna jest szczepionka, jednak nie gwarantuje pełnej ochrony – jej zadaniem jest łagodzenie objawów klinicznych, jeśli dojdzie do zakażenia. Odporność poszczepienna jest krótkotrwała i może prowadzić do działań niepożądanych. Dlatego najważniejsze są dobre preparaty farmakologiczne oraz regularna profilaktyka przeciwkleszczowa przez cały rok.